વિશ્વભરમાં ભારતનો ચહેરો બદલવા મોદી સરકારના “મક્કમ પગલાં!

171

‘મેરા દેશ બદલ રહા હે’…

સંસદ ભવન, કેન્દ્રીય સચિવાલય, રાજપ સહિતના ભારતની ઓળખ સમાન બિલ્ડીંગોનું નવીનીકરણ કોર્પોરેટ લુક આપવા મોદી સરકારનું આયોજન

વિશ્વના સૌથી મોટા લોકશાહી દેશ ભારતની કેન્દ્રીય સત્તા કેન્દ્રો અત્યાર સુધી અંગ્રેજોએ ગુલામીકાળ દરમ્યાન બનાવાયેલી બિલ્ડીંગો છે. જેથી અંગ્રેજોની  ગુલામીની પરંપરામાંથી બહાર નીકળીને ભારતના સત્તા કેન્દ્રોને નવો કોર્પોરેટ લુક આપીને વિકસતા જતા ભારતનો ચહેરો બદલવા મોદી સરકારે કમરકસી  છે. જેના ભાગરૂપે વર્તમાન સંસદ ભવન, કેન્દ્રીય સચિવાલય અને રાજપને નવો લુક આપીને વિકસતા જતા ભારતનો કોર્પોરેટ લુક આપવા કેન્દ્ર સરકાર તાજેતરમાં ડીઝાઈનો અને માસ્ટર પ્લાન બનાવવા માટે તાજેતરમાં ટેન્ડરો બહાર પાડયા છે. એકતરફ દેશમાં મંદીનો માહોલ છે ત્યારે અબજો રૂપિયાના ખર્ચે આ નવીનીકરણ કરવાનો મોદી સરકારના નિર્ણય સામે પ્રર્શ્ર્ના ઉભા ઈ રહ્યાં છે.

નરેન્દ્ર મોદી સરકારે નવી દિલ્હીના આઇકોનિક સેન્ટ્રલ વિસ્ટાના પુનર્વિકાસ કરવા માટેનો નિર્ણય કર્યો છે.  રાષ્ટ્રપતિ ભવનના દરવાજાથી લઈને ઇન્ડિયા ગેટ સુધીનો વિસ્તાર, જે એડવિન લ્યુટિયન્સ દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો હતો. તેના આશરે ૪ ચોરસ કિ.મી.ના ક્ષેત્રની ઈમારતોનો પુન: વિકાસ કરવામાં આવનાર છે. આ મેગા યોજનામાં એવા વિકલ્પોની શોધ કરવામાં આવશે જેમાં વર્તમાનની નજીકમાં નવી સંસદની ઇમારતનું નિર્માણ અથવા ભાવિ જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા હાલની બિલ્ડિંગને આધુનિક બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે;  મોટાભાગના વિભાગોને સમાવવા માટે એક સામાન્ય કેન્દ્રીય સચિવાલય બનાવવું અને તે મુખ્ય પ્રવાસીઓનું આકર્ષણ બનાવવા માટે સેન્ટ્રલ વિસ્ટાને અપગ્રેડ કરાશે.

સેન્ટ્રલ પબ્લિક વર્કસ ડિપાર્ટમેન્ટે ફર્મ્સ અને ક્નસલ્ટન્ટ્સ તરફથી બીડસ આમંત્રણ આપ્યું છે કે આખા કેન્દ્રીય વિસ્તાર માટે એક નવો માસ્ટર પ્લાન તૈયાર કરવા માટે કે જે નવા ભારતના મૂલ્યો અને આકાંક્ષાઓ રજૂ કરે છે – સુશાસન, કાર્યક્ષમતા, પારદર્શિતા, જવાબદારી અને સમાનતા તેના મૂળ છે. જે  ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સામાજિક ખ્યાતિ છે. આ  યોજનામાં જાહેર સુવિધાઓ, સુવિધાઓ, પાર્કિંગ અને ગ્રીન સ્પેસને અપગ્રેડ કરવાનો સમાવેશ છે.

અધિકારીઓએ કહ્યું કે હાલના સંસદ ભવનમાં વધુ સંસદસભ્યોને સમાવવા માટે પૂરતી જગ્યા નહીં હોય જ્યારે મતવિસ્તારોને વધારવામાં આવશે. સરકારે તમામ પ્રોજેક્ટ્સને પૂર્ણ કરવા માટે વર્ષ ૨૦૨૪ની સમયમર્યાદા નક્કી કરી છે, જે લગભગ એક સદીમાં આ વિસ્તારની સૌથી વધુ વ્યસ્ત બાંધકામની કવાયત હશે. આર્કિટેક્ટ એડવિન લ્યુટિયન્સ અને હર્બર્ટ બેકરે કેન્દ્રિય વિસ્ટા બનાવ્યા પછી ૧૯૧૧ થી ૧૯૩૧ ની વચ્ચે રાષ્ટ્રપતિ ભવન, સંસદ ભવન, ઉત્તર અને દક્ષિણ બ્લોક્સ સહિતના આઇકોનિક ઇમારતો બનાવવામાં આવી હતી.

એકવાર નવું સચિવાલય કાર્યરત થઈ ગયા પછી, સરકાર દક્ષિણ અને ઉત્તર બ્લોક્સમાંથી કચેરીઓ સ્થળાંતર કરી શકે છે અને આ ઇમારતોને સંગ્રહાલયોમાં ફેરવવાનું વિચારી શકે છે, એમ સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું.  ગૃહ અને શહેરી બાબતોનું મંત્રાલય કેન્દ્રીય વિસ્તાર અને તેની આસપાસના વિસ્તારોની જાળવણી અને વિકાસ માટે જવાબદાર છે. પસંદ કરેલી ફાર્મ એક યોજના તૈયાર કરશે જેમાં ખ્યાલ, વિગતવાર ડિઝાઇન અને વ્યૂહરચના વિકાસ / પુનર્વિકાસના કામો, નવીનીકરણના કામો, હાલની ઇમારતોને તોડી પાડવાની સાથે સંબંધિત માળખાગત સુવિધાઓ અને સ્થળ વિકાસનો સમાવેશ કરવામાં આવશે.

સીપીડબ્લ્યુડીના સુત્રોના જણાવ્યા મુજબ નવી આઇકોનિક સ્ટ્રક્ચર્સ” સેન્ટ્રલ વિસ્ટામાં બાંધવામાં આવી છે, તે ખૂબ જ ઓછામાં ઓછા ૧૫૦ થી ૨૦૦ વર્ષ સુધી ટકાઉ રહે તેવી મજબૂત બનાવાશે.  સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે ફાર્મ ફક્ત કેન્દ્રિય વિસ્તાર ઝોન હેઠળ આવતા ક્ષેત્રમાં જ નવા વિકાસ માટે વિકલ્પો આપશે, જે દર્શાવે છે કે સરકારના જમીનના કાર્યક્ષમ ઉપયોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.  સલાહકારને શામેલ કરવા માટેના બિડ ડોક્યુમેન્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ વિસ્તારની ઘણી ઇમારતો – ૫૦૦ વર્ષથી વધુ જુની છે અને તે તેમના માળખાકીય જીવનની બહાર નીકળી ગઈ છે, અથવા નજીક આવી રહી છે.

તદુપરાંત, આ ક્ષેત્રમાં કેટલાક પ્લોટ સ્વતંત્રતા પછીથી ઝૂંપડાંના રૂપમાં છે અને તેનો ઉપયોગ થાય છે.  દસ્તાવેજોમાં જણાવાયું છે કે આ ઝૂંપડાઓ ૯૦ એકરથી વધુ વિસ્તાર ધરાવે છે અને સંરક્ષણ મથકો અથવા સરકારી કચેરીઓ ક્યાં છે.  ક્ધસલ્ટન્ટ સૂચવે છે કે મેગા સેન્ટ્રલ સચિવાલય બનાવવા માટે આ ભંગાર થઈ શકે અને જમીનના વિશાળ હિસ્સાને મુક્ત કરી શકાય કે નહીં.  હાલનું સચિવાલય ૪૭ બિલ્ડિંગમાં ફેલાયેલું છે અને ત્યાં લગભગ ૭૦,૦૦૦ કર્મચારી કામ કરે છે.  નવેમ્બર ૨૦૧૪ માં લ્યુટિઅન્સ બંગલો ઝોનમાં લગભગ ૧૦ એકરમાં ફેલાયેલો વિશાળ સચિવાલય બનાવવાની યોજના સરકારે સૌ પ્રથમ શરૂઆત કરી હતી, તેમ છતાં, તે પછીથી આ ફાઈલોમાં બંધ યેલા આ વિચારને બહાર કાઢવામાં  યોજનાને પુનજીર્વિત અને વિસ્તૃત કરવામાં આવી છે.

એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે, જો નવું સંસદ ભવન બનાવવાની યોજનાને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે તો ઐતિહાસિક  સંસદની હાલની રચનાને સંગ્રહાલયમાં ફેરવી શકાય છે.  તેમણે કહ્યું, ઉત્તર અને દક્ષિણ બ્લોક્સની રચના બદલવાની સરકારની કોઈ યોજના નથી. એકવાર સામાન્ય સેન્ટ્રલ સચિવાલય બન્યા બાદ અમારી પાસે ઉત્તર અને દક્ષિણ બ્લોક્સને સંગ્રહાલયોમાં ફેરવવા સહિતના ઘણા બધા વિકલ્પો પર વિચારાશે।

Loading...